expert1

expert2

expert3

expert4

expert5

 

Instalacje, stanowiące duże zagrożenie w przypadku katastrofy budowlanej

Budownictwo, to nie tylko ustawienie budowli zgodnie ze sztuką murarską, ale także wyposażenie jej w niezbędne instalacje, dzięki którym budowla spełnia swoje zadania. Każdy budynek jest wręcz opleciony tysiącami metrów kabli, przewodów, rur, a każda z instalacji spełnia inną, ważną rolę. Każda z instalacji ma swoje odpowiednie zabezpieczenia, które blokują działanie instalacji w przypadku zagrożenia, ale najczęściej dopiero ekipy ratunkowe sprawdzają, czy wszelkie dopływy mediów do budynku są odcięte. Bardzo groźna jest instalacja gazowa, ponieważ w przypadku katastrofy budowlanej, gromadzący się w rumowisku gaz może być przyczyną wybuchu, tym samym ogromnym zagrożeniem dla ekip ratunkowych i osób postronnych. Nie zabezpieczona instalacja elektryczna, w połączeniu z cieknącą wodą jest także śmiertelnym zagrożeniem dla ludzi i zwierząt. Instalacja ciepłownicza doprowadzająca do budynku w zimie gorącą wodę, to także potencjalne źródło zagrożenia dla ludzi. Kontakt z rozlewiskiem wody o wysokiej temperaturze jest zagrożeniem dla ludzi, ale także może spowolnić akcję ratunkową. Instalacja wodociągowa, w przypadku awarii, to zagrożenie dla ludzi znajdujących się na najniższym poziomie. Jeżeli nie znajdzie drogi ujścia, może spowodować zatopienie, ale także naruszyć rumowisko i spowodować jego dalsze osunięcie. Najmniej groźna jest instalacja kanalizacyjna, ponieważ nie ma w niej stałego przepływu. W wielu akcjach ratowniczych jest wykorzystywana do przesyłania powietrza osobom zagrożonym.

Kiedy rozpoczyna się proces budowlany

Każdy proces budowlany rozpoczyna się od przygotowania projektu zgodnie z wymogami prawa budowlanego i jego akceptacji i wydania pozwolenia na rozpoczęcie budowy przez właściwy organ administracyjny, co musi być decyzją ostateczną. Realizacja budowy następuje poprzez samego inwestora, bądź na jego zlecenie firmie budowlanej. Aby budowa przebiegała zgodnie z wszelkimi wymogami, przepisami budowlanymi, konieczne są osoby nadzorujące ją, mające odpowiednie uprawnienia do tego. Projektant musi pilnować realizacji prac budowlanych zgodnie z zatwierdzonym projektem. Kierownik budowy nadzoruje całość prac budowlanych, ale w przypadku gdy budowla jest rozległa, skomplikowana, może zostać powołanych dodatkowo kilku kierowników robót, którzy nadzorują poszczególne odcinki budowy. Jedna budowa, może być prowadzona w kilku miejscach, dopiero na końcu łączona jest w całość – metro, autostrada, tama i wiele innych. W przypadku prowadzenia budów, na których zgodnie z przepisami musi być obecny inspektor nadzoru inwestorskiego, należy taką osobę zatrudnić. W przypadku specyficznych budów, może okazać się konieczne zatrudnienie innych specjalistów, jak archeolodzy, geodeci, geolodzy. Kierownik budowy jest najważniejszą osoba na placu budowy. Jego zadaniem jest koordynowanie i organizacja dostaw, przebiegu prac budowlanych i pracy ludzi. Jest odpowiedzialny za wszystko, co się na placu budowy dzieje.

Ludzkie błędy przyczyną katastrof budowlanych

Każdy szuka oszczędności. Czy jednak oszczędzanie w budownictwie ma sens? Każda budowla, która nie jest prowadzona zgodnie z zaleceniami kierownictwa nadzorującego budowę, oraz nie stosująca się do wydanych ekspertyz i orzeczeń, może stanowić potencjalne zagrożenie w przyszłości dla ludzi, natury, czyli zmierzać ku katastrofie budowlanej. Jakie błędy są najczęstszymi przyczynami katastrof budowlanych? Mogą się takowe pojawić już na etapie projektowania budowli. Mogą nimi być – niedostateczna nośność, złe zaprojektowanie połączeń poszczególnych elementów budowli, wadliwie zaprojektowana instalacja wentylacyjna, cieplna – prowadzi do korozji, czyli osłabienia i zniszczenia elementów konstrukcji, brak ekspertyzy technicznej, geotechnicznej. Kolejne błędy mogą się pojawić na etapie realizacji budowy, tzn. zastosowanie materiałów budowlanych o innych parametrach niż wymagane projektem, realizacja odbiegająca od dokumentacji technicznej, budowa niezgodna z właściwą technologią, zła jakość prac budowlanych. Czyli, w trakcie realizacji budowy w ramach oszczędności, drogie materiały budowlane mogą być zastąpione tańszymi, nie ma stałej osoby nadzorującej przebieg prac, czyli kierownika budowy – może jest to kuriozalne, ale się zdarza. Wiele zależy od eksploatacji i utrzymania oddanej do użytku budowli – obecnie buduje się dużo wielkopowierzchniowych hal, magazynów – wystarczy tylko zalegający na płaskich dachach śnieg, aby konstrukcja uległa zawaleniu, co już miało miejsce nie jeden raz w naszym kraju.

Katastrofy budowlane i ich przyczyny

Według definicji, katastrofa budowlana to nagłe i niespodziewane zniszczenie obiektu budowlanego, nie zamierzone przez człowieka. Przed rozpoczęciem każdej budowy, szczególnie takiej o bardzo dużym znaczeniu i równie dużych gabarytach, wykonywanych jest szereg ekspertyz, które wyraźnie określają rodzaj i jakość podłoża, rodzaj i ilość materiałów budowlanych, ich połączenia, odpowiednią nośność, wentylację, izolację, oraz wiele innych czynników, od których zależy stabilność, trwałość i odporność budowli. Niestety, czasem słyszymy o katastrofach budowlanych, spowodowanych głównie błędem na jakimś etapie planowania budowy. Czyli, zawodzi czynnik ludzki. Zdarza się wiele katastrof spowodowanych losowymi zdarzeniami, na które nikt nie ma wpływu, jak powódź, pożar, wybuch, wstrząsy sejsmiczne, tąpnięcia, nagłe osunięcia gruntu, huragany – czy aby na pewno jednak współczesna nauka i technika nie jest w stanie zabezpieczyć się choć przed kilkoma z tych zagrożeń, lub zminimalizować ich skutki? Japończycy, którzy mieszkają w regionie zdecydowanie narażonym na wstrząsy sejsmiczne, od lat stosują w budownictwie specjalne metody, które w przypadku trzęsienia ziemi pozwalają przetrwać nawet wysokim budynkom. W regionach zagrożonych powodziami budowane są specjalne wały i mury przeciwpowodziowe, które zabezpieczają okolicznych mieszkańców przed utratą dobytku. Zdarza się jednak, że katastrofy budowlane występują, mimo iż człowiek zrobił ze swojej strony wszystko w celu zabezpieczenia budowli. Natura, tak do końca nie jest przewidywalna.

Zanim ekipy budowlane wejdą na plac budowy

Rozpoczęcie jakiejkolwiek budowy wymaga bardzo starannego i dokładnego przygotowania. Przede wszystkim należy przeprowadzić badania gruntu i na podstawie wyników opracować plan prowadzenia robót, przygotować wymagane materiały budowlane. Ocenę techniczną gruntów przeprowadzają geotechnicy. Geotechnika jest jedną z technicznych nauk, która zajmuje się badaniem gruntów budowlanych dla potrzeb budownictwa naziemnego, podziemnego. Ekspertyzy otrzymane w wyniku przeprowadzonych badań gruntu pozwalają na odpowiednie dobranie materiałów budowlanych, na wdrożenie odpowiednich zabezpieczeń i umocnień gruntu. Szczególnie obecnie badania geotechniczne są bardzo istotne, mając na uwadze osunięcia gruntu i związane z tym katastrofy budowlane w ostatnich latach. Przy jakich pracach budowlanych są wykorzystywane ekspertyzy geotechniczne? Przed położeniem fundamentów planowanej budowli – są wręcz niezbędne, gdy budynek czy budowla mają stać na pochyłym terenie. Przed budową bądź wzmocnieniem nasypów, zapór ziemnych, wałów przeciwpowodziowych. Badania geotechniczne wymagane są przed rozpoczęciem budowy autostrad, dróg szybkiego ruchu – tu bardzo ważne jest przygotowanie odpowiedniego podłoża. Badania geotechniczne pozwalają przewidzieć zjawiska osuwania się gruntu, a tym samym wprowadzić odpowiednie zabezpieczenia i umocnienia. Geotechnicy również usuwają skutki osunięć gruntów, zabezpieczają osuwiska przed dalsza degradacją terenu. Podczas prac renowacyjnych, wzmacniają podłoże i fundamenty zabytkowych obiektów.

Budownictwo wodne – związane z naturą i ekologią

Budownictwo wodne jest bardzo mocno powiązane z naturą. Jego zadaniem jest ochrona przed wodą, w przypadku wystąpienia żywiołu, oraz techniczne wykorzystanie wody rzek, jezior, strumieni dla dobra środowiska i człowieka. Bardzo ważnym elementem budownictwa wodnego jest prowadzenie prac zgodnie z ekologią danego terenu, tak aby nie zaburzyć równowagi pomiędzy techniką a przyrodą. Jakie zadania stoją przed budownictwem wodnym? Zagospodarowywane są technicznie zlewnie, aby zwiększyć retencyjność zbiorników – spowalnia się odpływ, wykonuje małe zbiorniki wodne, stawy, dla potrzeb rolnictwa. Na wielu strumieniach, czy górskich rzekach o szybkim nurcie, siłą nurtu wody zabierane są kamienie z dna, tworząc rumowiska. Budowane są zapory, stopnie wodne, które zatrzymują rumowiska, nie pozwalając na blokowanie przepływu wody w spokojniejszych partiach. Regulowane są biegi rzek i potoków, szczególnie tych przepływających przez miasta, tworząc jednocześnie mury oporowe wzdłuż ich biegu, naturalnie wkomponowane w otoczenie. Budowane są mury oporowe wzdłuż biegu rzek, na odcinkach, na których wylewająca się z koryta woda mogłaby zagrozić bezpieczeństwu otoczenia. Dzięki budownictwu wodnemu powstają mosty, sztolnie energetyczne. W gestii budownictwa wodnego znajdują się poldery, wały przeciwpowodziowe, jazy, zbiorniki przeciwpowodziowe. Na każdym odcinku budowy związanej z wodą, priorytetem jest jak najlepsze wkomponowanie budowli kamiennych, betonowych w otoczenie.

Jakie są najczęstsze przyczyny wypadków w budownictwie

Według statystyk, około 25% wszystkich wypadków zaistniałych podczas prac budowlanych stanowią wypadki śmiertelne. Analizując stanowiska budowlane, na pierwszych miejscu jest ilość wypadków z udziałem pomocniczych robotników budowlanych, a na kolejnym – murarzy. Kolejne grupy zawodowe to cieśle, dekarze, elektrycy, operatorzy maszyn są na samym końcu, chociaż i ich wypadki śmiertelne nie omijają. Każdy wypadek w budownictwie analizowany jest pod względem trzech etapów – faza przedwypadkowa, czyli przygotowanie miejsca pracy, faza wypadkowa, czyli sam wypadek i jego przebieg, będący następstwem fazy przedwypadkowej i faza powypadkowa, czyli stan ludzi i miejsca budowy po wypadku. Ponieważ każda kolejna faza jest konsekwencją poprzedniej, wszystkie trzy są bardzo dokładnie analizowane, aby mogły później stać się materiałem prewencyjnym dla innych ekip budowlanych. Każdy wypadek w budownictwie jest konsekwencją poprzedzających go działań, zdarzeń, zaniechań, nie ma więc wypadku, który zdarzyłby się nagle i nie wiadomo dlaczego. Na miejscu pierwszym, przyczyną wypadków jest upadek z wysokości. Czyli, źle zamontowane rusztowania, awarie platform i koszy dla pracowników – blokady, zerwania lin, złożenie się lub odpadnięcie od ściany drabin. Na drugim miejscu są wypadki spowodowane pożarem, wybuchem, zapłonem oraz utratą kontroli nad środkami transportu lub obsługiwanymi urządzeniami. Trzecie miejsce zajmują wypadki spowodowane przez ześliźnięcie się, upadek, lub uderzenie spadającym z góry przedmiotem – może to być narzędzie, oderwany fragment budowli, innego sprzętu.

Praca w budownictwie wymaga absolutnego przestrzegania przepisów BHP

Budownictwo jest dziedziną, w której występuje duże zagrożenie dla pracowników. Jedynie absolutne stosowanie się do przepisów BHP, na każdym etapie wykonywanych prac budowlanych może zabezpieczyć pracowników przed wypadkiem. Przygotowanie do pracy, pracownik ekipy budowlanej musi rozpocząć od szkolenia BHP, stosownego dla swojego miejsca pracy, dla danej budowy. Budownictwo, to praca na mniejszych lub większych wysokościach, na ziemi, pod ziemią – w tunelach, wykopach, na wodzie i w bardzo różnych warunkach atmosferycznych. Każda sytuacja jest inna i wymaga dokładnego przygotowania pracowników. Bardzo ważną sprawą jest odpowiednie ubranie, włącznie z obuwiem i kaskiem, oraz zabezpieczeń osobistych podczas wykonywania pracy – liny, uprzęże, pasy. Właściwe ustawienie i przygotowanie maszyn do pracy – stabilność, montaż zabezpieczeń, właściwe podłączenie do prądu – jest jednym z ważniejszych działań przed przystąpieniem do pracy. Wiele wypadków występuje przy używaniu nie zabezpieczonych maszyn, bądź prowizorycznym podłączeniu do prądu. Wykopy muszą być odpowiednio zabezpieczone, zanim zejdzie do nich pracownik – osunięcia ziemi na pracujących na dole ludzi, to także jedna z przyczyn wielu śmiertelnych wypadków. Im bardziej zminimalizowane zostaną czynniki zagrożeń przy pracy w budownictwie, tym bardziej bezpieczna będzie praca.

Ważne znaczenie murów oporowych

Mury oporowe, to ściany, elementy konstrukcyjne, których zadaniem jest zabezpieczenie, wzmocnienie skarby, nabrzeża, muru, budynku. W ostatnich latach zanotowano wiele osunięć ziemi, nawet w takich miejscach, w których od stuleci ten problem nie występował. Wiele budynków mieszkalnych osunęło się wraz z ziemią, pozbawiając ludzi dachu nad głową. Budując dom mieszkalny na terenie, który mógłby ewentualnie ulec osunięciu w przyszłości, niezbędne są obecnie badania geotechniczne potwierdzające stabilność podłoża, aby zapobiec ewentualnej tragedii. Jednak ze względu na nachylenie, wymagane jest postawienie muru oporowego przed przystąpieniem do budowy. Wiele takich rozwiązań budowlanych możemy spotkać nie tylko na terenach górskich, gdzie ukształtowanie terenu jest bardzo różne, ale nawet na terenach nizinnych, gdzie ludzie chcąc mieć zapewnione widoki z domu, stawiali budynki na wzniesieniach. Jaka jest rola muru oporowego? Przede wszystkim musi zabezpieczyć przed osunięciem to, co stoi powyżej, lub skarpę ziemi, która może zagrozić np. torom kolejowym, czy drodze. W zależności od potrzeb, mury oporowe są budowane z betonu, kamieni, mogą być wzmacniane prętami stalowymi. Ponieważ mury oporowe przenoszą napór ochranianego obiektu na podłoże, od siły nacisku, od stopnia nachylenia zbocza zależy rodzaj materiału budowlanego. Mur, aby spełniał swoją rolę, musi być wkopany w ziemię na około 2/3 swojej wysokości. Częstymi w ostatnich latach elementami do budowy murów oporowych są gabiony, czyli metalowe kosze wypełnione kamieniami.

Wały przeciwpowodziowe konieczną ochroną terenów zalewowych

W Polsce wiele rzek jest nieuregulowanych, zachowało swój pierwotny, dziki charakter. Okoliczne krajobrazy są rzeczywiście piękne, przyroda bujnie się rozwija, tereny stają się siedliskiem dla wielu ptaków i zwierząt, ale natura jest nieobliczalna i w sytuacji, gdy nad Polskę nadciągają pogodowe kataklizmy, właśnie te rzeki najszybciej przekraczają swoje poziomy i zalewają tysiące hektarów wraz z dobytkiem mieszkających tam ludzi. Wtedy wszyscy załamują ręce i mówią o złym stanie wałów przeciwpowodziowych lub o ich braku. Budowanie wałów przeciwpowodziowych jest jednym z działów budownictwa, niestety, przez wiele polskich gmin pomijanych w lokalnych budżetach. Każda powódź w danym regionie przypomina o konieczności ich remontu lub zbudowania. Wał przeciwpowodziowy jest budowlą ziemną, usypaną w pewnej odległości od rzeki, ograniczającą wielkość ewentualnego rozlewiska i zapobiegającą przedostaniu się wody na tereny zamieszkałe przez ludzi. Wał zbudowany jest w formie trapezu, z ziemi, która wewnątrz wału zawiera szczelną warstwę nieprzepuszczającą wody, w najprostszej formie złożoną z gliny. Może to być także warstwa betonu, kamieni. Wały obsadzane są darnią, która czyni go bardziej spójnym i wytrzymałym. W miastach, wzdłuż rzek stawiane są mury oporowe, ściany z betonu. Ponieważ są w nich duże otwory, umożliwiające zejście na bulwary, w razie potrzeby są szczelnie zamykane specjalnymi metalowymi lub drewnianymi grodziami.